Get the Flash Player to see this player.
Het Verhalen-Atelier is een lees- en schrijfproject van de De la Reyschool in Den Haag, een basisschool met meer dan de helft allochtone leerlingen. Hier maken de kinderen hun eigen boeken en films. Ze werken daarbij rond thema's uit de methodes voor taal, lezen en wereldoriëntatie en gebruiken computer en digitale camera. De leerkrachten zijn enthousiast en stellen meer betrokkenheid bij het gebruik van de Nederlandse taal vast. Ze ervaren dat de kinderen diepere en rijkere betekenissen van taalgebruik leren hanteren en beter gaan schrijven.
School en omgevingAanleiding voor het project
Doelstellingen
Doelgroep
Opzet
Uitvoering
Middelen
Planning
Resultaten
Contactpersoon
School en omgeving
De 'De la Reyschool' is een Kunstmagneetschool. Dat houdt in dat de leerlingen kunstzinnige vorming in de brede zin van het woord krijgen. Ze ontwikkelen kennis, vaardigheden en gevoel voor cultuur en kunst binnen en - als ze daar zin in hebben - buiten de lesuren. De De la Reyschool ligt in de oude stadswijk Transvaal, naast de Schilderswijk. De school telt 200 leerlingen. 55 procent daarvan is van vooral Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse afkomst. Daarnaast heeft de school een stadsfunctie en komen veel kinderen van buiten Transvaal naar de De la Reyschool. Hun ouders kiezen expliciet voor de visie van de school (een proeftuin voor het leven).
Aanleiding
Vooral voor allochtone kinderen blijft het Nederlands in taalmethodes soms te afstandelijk en abstract. Te vaak nog is de taal een weinig toegankelijke verzameling losse woorden voor ze. Voor leerkrachten is het dan ook voortdurend zoeken naar manieren om kinderen in hun taalgebruik te stimuleren en ze vlotter leren omgaan met taal. Het Verhalen-Atelier speelt daarop in. Het begint in 2002 bij wijze van experiment in groep 5/6 (9- en 10-jarigen). De achterliggende gedachte is het gewone taalonderwijs te verlevendigen. In de werkwijze van het Verhalenatelier (lezen en schrijven koppelen aan moderne media) wordt taal concreet en tastbaar. Door op die manier actief met taal bezig te zijn, maken de kinderen zich taal eigen en leren ze de taal beter beheersen.
Doelstelling
Het project moet leiden tot een levendiger taal/lees- en wereldoriëntatieonderwijs. Het Verhalen-Atelier wil zowel cognitieve als affectieve aspecten stimuleren en de intelligentie van de kinderen op verschillende gebieden en manieren aanspreken. Daarnaast worden de leerlingen door de werkwijze ook op andere gebieden gestimuleerd. Ze leren bijvoorbeeld beter samenwerken en krijgen waardering voor elkaar.
Doelgroep
De oorspronkelijke doelgroep is groep 5/6 (9- en 10-jarigen). Omdat zowel de leerlingen als de leerkrachten enthousiast zijn over het project, is het Verhalen-Atelier vanaf dit schooljaar uitgebreid naar de groepen 4 t/m 8 (7- tot 12-jarigen). Uiteindelijk is het de bedoeling dat het Verhalenatelier wordt doorgevoerd in de hele school.
Opzet
Het Verhalen-Atelier koppelt verschillende deel/vakgebieden aan elkaar en is gericht op taalvaardigheid. Het idee erachter is dat werken aan mooie producten kinderen motiveert voor het schrijfproces zèlf. Taal krijgt status. De activiteiten in het Verhalen-Atelier spreken de verbeelding van de kinderen aan. Ze kunnen hun fantasie uitwerken en waarmaken. Het product is niet het doel, maar een middel dat het schrijfproces van de leerlingen stimuleert.
Het Verhalen-Atelier is een plek én een werkwijze. In de De la Reyschool is de plek een ruimte die onderverdeeld is in drie functies, de bibliotheek, de schrijfplek en de werkplaats. Het Atelier spreekt kinderen aan als schrijvers: in elk kind leven verhalen, die met behulp van werkvormen en technieken kunnen worden vormgegeven.
Uitvoering
Het Verhalen-Atelier is een ruimte op school die drie functies vervult:- De bibliotheek
met het aanbod van boeken, luistermateriaal en films (het lees/kijk/luistergedeelte); - De schrijfplek
waar leerlingen met de computer verhalen kunnen schrijven en illustreren; - De werkplaats
waar leerlingen activiteiten rond bv. hun eigen verfilming van een verhaal kunnen voorbereiden en uitvoeren.
Naar aanleiding van een thema van de methode De Grote Reis (wereldoriëntatie) of de taalmethode Zin in Taal en de leesmethode Ondersteboven van Lezen bedenken de kinderen een gemeenschappelijk verhaal dat ze vervolgens gezamenlijk uitwerken. De essentie is dat hierbij het schrijfproces centraal blijft staan. Elk kind schrijft een scène van het verhaal en illustreert die ook. De kinderen die moeite hebben met schrijven worden door de leerkracht in een klein groepje bij het schrijven gestimuleerd en ondersteund. Zo'n groepje schrijft bijvoorbeeld samen een scène op het bord, waarbij elk kind een eigen kleur gebruikt, zodat ieder achteraf zijn eigen bijdrage aan het verhaal herkent. De scènes worden in groepjes en samen met de leerkracht besproken, onder andere via een systeem van 'veranderzin', 'blijfzin', 'prachtzin', én uiteindelijk door de schrijver zelf herschreven.
Opbouw in leerjarenIn de werkwijze van het Verhalen-Atelier, meer bepaald bij het maken van filmpjes, zit een opbouw waardoor de kinderen steeds meer verantwoordelijkheid krijgen:
- In groep 5 (9-jarigen) maken de kinderen voor het eerst een filmpje. De leerkracht levert daar ook een eigen bijdrage aan, ter inspiratie en als voorbeeld voor volgende filmpjes;
- In groep 6 (10-jarigen) regisseren de kinderen hun eigen filmpjes;
- In groep 7/8 (11- en 12-jarigen) gaan de kinderen ook hun eigen filmpje monteren.
- Groep 5 ontwerpt bij het thema Kaartlezen uit De Grote Reis (wereldoriëntatie) een mentale kaart. Dat is het kaartbeeld dat een kind heeft van de wereld. Vervolgens wordt dat kaartbeeld op een eetbord geschilderd. Daarna maakt de groep een filmpje waarin de kinderen hun bordjes presenteren.
- Groep 6 maakt een dierenencyclopedie Wild Vreemd Wild, dit naar aanleiding van een schrijfactiviteit uit Zin in Taal. Elk kind verzint daarvoor zelf een dier, tekent het op de computer en voegt er een korte beschrijving aan toe. Daarna verzinnen de leerlingen een verhaal bij hun dier en zetten dat om in een script. Van de dieren maken ze vervolgens een vlak stokpopje voor het optreden in de film. Ook het landschap, dat als achtergrond voor de film dient, ontwerpen en schilderen de leerlingen. Ten slotte maken ze van deze door henzelf bedachte wereld een film.
- Met de computer maakt groep 7/8 binnen het thema 'ontdekkingsreizigers' uit de De Grote Reis, eerst een prentenboek (zonder tekst). Dit boek vormt de basis voor een film die verbeeldt hoe het zou zijn als de 'indianen' Europa zouden hebben ontdekt.
Middelen
MateriaalHet Verhalen-Atelier beschikt over zes laptops, een digitale foto- en videocamera, geluidsopnameapparatuur, een scanner en een montagecomputer.
TijdHet project begon in 2002 experimenteel in groep 6 en is nu uitgebreid naar groep 4 t/m 8. De activiteiten in het Verhalen-Atelier komen voort uit de gewone lessen Taal, Lezen en Wereldoriëntatie en leiden daar ook weer naar terug. Het Verhalen-Atelier is minimum drie dagen per week (dinsdag-, woensdag- en donderdagochtend) open, tijdens de eerste twee uur van de voormiddag.
In principe functioneert het Verhalen-Atelier het hele schooljaar lang. De activiteiten worden ingepast in de gewone werking. Voorts beschikken de kinderen over keuzetijd (1 uur per dag, 5 uur per week) die ze zelfstandig invullen als speel-, lees- of werktijd. Vaak kiezen ze ervoor om in die tijd verder te werken aan activiteiten die in het project passen.
MenskrachtHet Verhalen-Atelier is gedurende drie voormiddagen twee uur open. Elke voormiddag is een andere leerkracht verantwoordelijk voor de ruimte. Om te voorkomen dat een leerkracht 'specialist' wordt, werken elke ochtend docenten uit andere groepen met de kinderen die er op dat moment zijn.
Ook onderwijsassistenten en ouders begeleiden de kinderen bij hun activiteiten, zodat er in elke ruimte altijd een begeleider is.
FinanciënDe uitrusting die nodig is voor het Verhalen-Atelier is financieel mogelijk gemaakt door de impuls die een aantal jaren terug aan ict-onderwijs is gegeven en door aan andere ict-projecten mee te doen. Daarnaast maakt de school geen gebruik van extra financiële middelen om het Verhalen-Atelier draaiende te houden. De onderwijsassistent heeft een In- en Doorstroombaan en verder worden alle uren die de school krijgt maximaal gebruikt voor en verdeeld over onderwijstaken. Dat maakt het mogelijk om drie dagen in de week het Verhalen-Atelier voor twee uur open te houden.
Planning
De projectactiviteiten vinden het hele schooljaar lang plaats. De schrijf-, spel- en filmactiviteiten vormen een onderdeel van de gewone methodes en leiden daar ook weer naar terug. In de toekomst zou de school graag een goede portfolio ontwikkelen, waarin drie keer per jaar de ontwikkeling van de leerlingen van groep 1 tot 8 wordt vastgelegd.
Resultaten
- Enthousiaste, gemotiveerde kinderenHet lezen en schrijven verbreedt de horizon van de leerlingen. Kinderen die vroeger niet bereikt werden, worden nu wel bereikt. Dat komt doordat de leerkrachten een beroep doen op de meervoudige intelligentie van de kinderen. Die kunnen zich nu bijvoorbeeld beeldend uiten.- Intenser en gemotiveerder schrijven
De leerlingen zijn veel intenser en meer gemotiveerd met schrijven bezig. Dit komt ook doordat alle activiteiten in het kader van het Verhalen-Atelier als één systeem in elkaar klikken: boeken lezen, je favoriete fragment voorlezen, uitleg geven, teksten verbeteren. De leerlingen zijn erg betrokken bij hun eigen verhaal en alles wat ze daarvoor maken, en veel gemotiveerder om aan een schrijfopdracht te beginnen.- Authentieker onderwijs
In het Verhalen-Atelier worden niet zozeer nieuwe of andere doelen aangesproken dan in methodes. De doelen worden wel op een authentiekere wijze gerealiseerd, vanuit de teksten van de kinderen. De kinderen krijgen zelf meer greep op hun leerproces.- Schoolprestaties
Mee dankzij het Verhalen-Atelier liggen de leerresultaten van de leerlingen boven het landelijke gemiddelde.
Contactpersoon
Bert Kouwenberg, leerkracht en initiatiefnemerDe La Reyschool
Tel. 00 31 70 361 70 17
delarey@wanadoo.nl
Tekst: Maria van der Aalsvoort
Eindredactie: Jan T'Sas
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
